Metformin Mucize Bir İlaç Mı?
Bazı İlaçlara Neden "Mucize İlaçlar" Dendiğini Hiç Merak Ettiniz Mi?
İlacın tip 1 diyabet için insülin, pnömoni için antibiyotikler gibi belirli bir duruma sağladığı muazzam sağlık yararlarıdır. Ya da bunun nedeni, ilacın birçok farklı koşul için iyi olması olabilir: aspirin, ağrıyı hafifletebildiği, kardiyovasküler hastalıkları tedavi edebileceği veya önleyebildiği ve hatta kanseri önleyebildiği için genellikle harika bir ilaç olarak adlandırılmıştır .
Metformin bu listeye katılabilir mi? 10 yaş ve üstü kişiler tarafından diyet ve egzersizle birlikte kullanıldığında tip 2 diyabetin tedavisi için ABD'de onaylanmıştır. Ancak son yıllarda, yaşlanma da dahil olmak üzere çeşitli diğer koşulları önleme veya tedavi etme potansiyeline ilgi arttı. Evet, yaşlanma. Bu doğruysa, "mucize ilaç" yetersiz bir ifade olabilir.
Metformin Nedir?
Metforminin geçmişi çok eskiye dayanmaktadır. Avrupa'da şifalı bitki olan "galega officinalis( keçisedefi)", sindirim sağlığı, idrar sorunları ve diğer rahatsızlıkları tedavi etmek için popülerdi. Sonra 1918'de bir bilim adamı, bileşenlerinden biri olan guanidin'in kan şekerini düşürebileceğini keşfetti. Metformin ve fenformin gibi guanidin içeren ilaçlar diyabet tedavisi için geliştirildi. Ancak fenforminin neden olduğu ciddi yan etkiler ve insülinin keşfi nedeniyle kullanımından vazgeçtiler.
Metformin yıllar sonra yeniden keşfedildi ve 1950'lerde Avrupa'da tip 2 diyabet tedavisi olarak onaylandı. 1995 yılına kadar FDA, ABD'de kullanılması için onay vermedi. O zamandan beri, kan şekerini diyet ve egzersiz yoluyla kontrol edemeyen diyabetli insanlar için en çok reçete edilen ilaç haline geldi.
Metforminin Faydaları Diyabetin Çok Ötesine Geçebilir
Yıllardır metforminin diyabetli kişilerde kan şekerini düşürmeye yardımcı olduğu yapılan çalışmalarda gözlenmiştir. Ayrıca onlara kardiyovasküler faydaları olduğu ve ölüm oranlarının düşmesinde etkili olduğu görülmüştür. Çoğu zaman doğru kullanımı sayesinde tip2 diyabetli kişilerin kilo vermesine yardımcı olduğu bilinmektedir.
Yapılan son çalışmalarda metforminin diyabeti olmayan kişiler için de bazı sağlık yararları olabileceği üzerinde durulmaktadır. Doktorlar, uzun süredir prospektüs dışı, yani aşağıdakiler de dahil olmak üzere, onaylanmış kullanımı dışındaki koşulları tedavi etmek için reçete ettiklerini bildirmişler;
» Prediyabet
Prediyabetli bireylerde, henüz diyabet olarak nitelendirilebilecek kadar yüksek olmayan yüksek kan şekeri vardır. Metformin, diyabetin başlangıcını geciktirebilir hatta önleyebilir.
» Gestasyonel Diyabet
Hamile kadınlarda doğumdan sonra normale dönen yüksek kan şekeri gelişebilir. Metformin, bu tür kadınlarda hamilelik sırasında kan şekerini düzenlemeye yardımcı olabilir .
» Polikistik Over Sendromu (PCOS)
Bu bozukluk, yumurtalıkları birden fazla kist geliştiren genç kadınları etkileme eğilimindedir. Adet düzensizlikleri ve doğurganlık sorunları yaygındır. Klinik çalışmaların sonuçları karışık olsa da , adet düzenine, doğurganlığa ve yüksek kan şekerine yardımcı olmak için PKOS'lu kadınlara metformin yıllardır reçete edilmektedir.
» Antipsikotik İlaçlardan Kilo Alımı
Antipsikotikler, şizofreni gibi psikiyatrik hastalıklar için reçete edilen güçlü ilaçlardır. Yaygın bir yan etkisi kilo alımına sebep olmasıdır. Metformin, bu ilaçları kullanan bazı kişilerde kilo alımını azaltabilir.
Ayrıca, araştırmacılar metforminin potansiyelini araştırmaya devam ediyorlar. Tip 2 diyabetli kişilerde meme, kolon ve prostat kanser riskini azalttığı yapılan çalışmalarda gözlenmiştir.
Demans ve felç için daha düşük riskler. Bazı çalışmalarda da belirtildiği gibi diyabet olmayan bireylerde demans ve felç riskini azalttığı bilinmektedir.
Ön çalışmalar, metforminin , vücudun insüline tepkisini, antioksidan etkilerini ve kan damarı sağlığını iyileştirerek yaşlanmayı yavaşlatabileceğini ve yaşam beklentisini arttırabileceklerini düşündürmektedir. Yani metformin kullanımının yaşlanmayı yavaşlatacağı, yaşa bağlı hastalıkları önleyerek ömrü uzatacağı üzerinde çalışmalar devam etmektedir.
Metformin ile ilgili araştırmaların büyük çoğunluğu sadece diyabetli veya prediyabetli kişileri içerdiğinden, bu potansiyel faydaların bu koşullara sahip kişilerle sınırlı olup olmadığı veya diyabeti olmayan kişilerinde fayda sağlayıp sağlayamayacağı henüz net değildir.
Peki Yan Etkileri Neler?
Metforminin yan etkileri oldukça sınırlıdır. Yan etkiler arasında en sık görülenler; mide bulantısı, mide rahatsızlığı veya ishali içerir; bunlar hafif olma eğilimindedir. Daha ciddi yan etkiler nadirdir. Bunlar arasında şiddetli alerjik reaksiyonlar ve kan dolaşımında laktik asit birikmesi olan laktik asidoz adı verilen bir durum yer alır. Bunun riski, önemli böbrek hastalığı olan kişilerde daha yüksektir, bu nedenle doktorlar, onlar için metformin reçete etmekten kaçınma eğilimindedir. Bir diğer yan etkisi ise metformin kullanan bireylerde B12 yetersizliği görülmesidir. Yetersizlik durumunda hekimin yönlendirmesi ile takviye kullanılarak çözülmektedir.
Sonuç
Metformin, mevcut diyabet kılavuzlarına göre tip 2 diyabet için birinci basamak tedavi olarak kabul edilmektedir.
Şeker hastalığınız varsa ve kan şekerinizi düşürmeye yardımcı olması için metformine ihtiyacınız varsa, diğer potansiyel sağlık yararlarınıda göz önüne alarak doktorunuzun yönlendirmesi ile kullanabilirsiniz. Ya şeker hastası değilseniz? Hastalıkları önleme veya tedavi etmedeki ve hatta muhtemelen yaşlanmayı yavaşlatma ve yaşam beklentisini uzatmadaki rolü kanıtlanmamıştır. Şimdiye kadar yapılan araştırmalar umut verici olsa da, diyabeti olmayan bireyler için yaygın kullanımını onaylamadan önce daha ikna edici kanıtlara ihtiyacımız olduğunu söyleyebilirim.
Kaynaklar
