Metabolizma ve Yaş
Science dergisinde yayınlanan son çalışmaya göre, metabolizma yaşamın çok daha erken bir döneminde zirveye ulaşıyor ve düşündüğümüzden çok daha geç yavaşlıyor. Yeni araştırmanın ayrıntılarına girmeden önce, birkaç terimi tanımlayalım.
Metabolizma, bir organizmanın yaşamı sürdürmesine izin veren tüm kimyasal süreçlerin birleşimidir. İnsanlar için bu, nefes alma, kan dolaşımı, hücre yapımı ve onarımı, yiyecekleri sindirme gibi yaşamı sürdüren görevler için ihtiyaç olan enerjinin, gıdadan enerjiye dönüştürülmesini içerir.
Bir organizma oruç tutarken ve dinlenirken bu temel işlemleri gerçekleştirmek için gereken minimum enerji miktarı, bazal meabolizma hızı veya bir bireyin boyunu, kilosunu hesaba katan çeşitli çevrimiçi hesaplayıcılar kullanılarak hesaplanabilen BMR olarak bilinir. BMR genellikle dinlenme metabolik hızı veya RMR olarak adlandırılır. Toplam enerji harcaması (TEE), BMR artı fiziksel aktiviteler için kullanılan enerji ile gıdaları sindirmek için kullanılan enerjinin (diyet termojenezi olarak bilinir) birleşimidir. Sedanter yetişkinler için, BMR toplam enerji çıktısının yaklaşık %50-%70'ini, diyet termojenezi %10-%15'ini ve fiziksel aktivite kalan %20-%30'unu oluşturur.
Yaş, cinsiyet, vücut kütlesi, vücut kompozisyonu, fiziksel aktivite ve hastalık gibi belirli faktörlerin enerji harcamasını etkilediğini biliyoruz, ancak dünyanın dört bir yanındaki insanlardan gelen verileri içeren en son yapılan kapsamlı çalışmada yaşın zamanlaması hakkında şaşırtıcı bilgiler ortaya koyuldu.
Çalışmaya Kimler Katıldı?
Çalışmaya 29 ülkeden 0 ile 95 yaşları arasında 6.421 birey (%64 kadın) katıldı.
Çalışma Bulguları Neler?
Çalışmada açıklanan enerji harcamasının aşamaları aşağıdaki gibi saptanmıştır;
Yenidoğan (1 aydan 1 yıla kadar): Yaşamlarının ilk ayındaki yenidoğanların yetişkinlerinkine benzer enerji harcamasına sahip oldukları gözlendi. Enerji harcamasının ilk yıl boyunca hızla arttığı ve 7. ayda zirveye ulaştığı saptandı. 9-15 ay arasındaki bireylerin enerji harcamalarının yetişkinlerden yaklaşık %50 daha fazla olduğu saptanmıştır.
Çocukluk ve ergenlik (1-20 yaş): Toplam ve bazal harcamanın yanı sıra yağsız kütle, çocukluk ve ergenlik boyunca yaşla birlikte artmaya devam etse de önemli bir şekilde toplam veya bazal enerji harcamasında bir artış olmadığı gözlenmiştir.
Yetişkinlik (20-60 yaş): Toplam ve bazal harcamanın, yağsız kütle ve cinsiyetten bağımsız olarak 20-60 yaşları arasında sabit olduğu gözlenmiştir. Toplam enerji harcamasının (TEE) düşmeye başladığı nokta 63 yaş ve düzeltilmiş BMR için 46,5 yaş grubunun olduğu saptanmıştır.
Daha yaşlı yetişkinlik (>60 yaş): Yaklaşık 60 yaşında, TEE ve BMR, yağsız kütle ve yağ kütlesi ile birlikte azalmaya başladığı gözlenmiş. Düzeltilmiş TEE ve BMR yılda %0,7 azaldı ve 90 yaş ve üzeri bireyler için toplam enerji harcaması orta yaşlı yetişkinlerinkinden yaklaşık %26 daha düşük olduğu gözlenmiştir.
Yapılan çalışmada fiziksel aktivite ve dokuya özgü metabolizmanın etkileri üzerinde durulmuştur. Fiziksel aktivite düzeyindeki ve dokuya özgü metabolizmadaki yaşa bağlı değişikliklerin farklı yaşlarda TEE'ye katkıda bulunduğunu belirlenmiş; özellikle, yaşamın erken dönemlerinde yüksek dokuya özgü metabolizma büyüme veya gelişme ile ilişkili olabilirken, yaşamın sonraki dönemlerinde azalan enerji harcaması organ düzeyinde metabolik düşüşü yansıtabileceği üzerinde durulmuş.
Sonuç
Bu çalışma, metabolizmanın büyüme ve gelişme boyunca dokuya özgü metabolik aktivite ile yakından ilişkili olduğuna, yani bebeklik, çocukluk ve ergenlik döneminde çok yüksek olduğu ve yetişkinlik ve yaşlılık boyunca giderek azaldığına dair daha önce sahip olunan inançlara meydan okuyor diyebiliriz. Çalışmanın sonucu BMR'nin 1-20 yaş arası çocuklarda vücut ve organ bileşimine göre beklenenden %30 daha yüksek ve 60 yaş ve üstü yetişkinlerde beklenenden %20 daha düşük olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlara göre orta yaşta kilo alımını artık yavaşlamış bir metabolizmaya bağlanamayacağını söyleyebiliriz.
Bireyler Yaşam Boyu Kilo Yönetimini Desteklemek ve Metabolizmalarını Yavaşlatmamak İçin Ne Yapabilir?
Kaynaklar
