Diyabet ve Unutkanlık Arasındaki İlişki Nedir?
Artan obezite oranları, hareketsizlik ve yaşlanan nüfus nedeniyle, tip 2 diyabet dünya genelinde oldukça yaygın görülmektedir. Yüksek gelirli ülkelerde, diyabetten ölüm 2000 yılından beri erken ölümlerde genel olarak %5'lik bir artışayol açtı. Özellikle rahatsız edici olan tip 2 diyabetin, obezite ve hareketsizlik nedeniyle çocuklarda daha sık görülmesidir.
Tip 2 diyabetin, felç ve kalp hastalığı riskini arttırdığı yıllardır bilinmektedir. Yapılan yeni araştırmalar, diyabetin demans riskini de arttırdığını göstermiştir. Bununla birlikte, daha önce araştırılmamış bir konu olan diyabetin başlangıç yaşının demans geliştirme riskinde bir fark yaratıp yaratmadığıdır.
Diyabet Başlangıç Yaşı Ve Demans Geliştirme Riski Hakkında Yeni Araştırma
Yakın zamanda yayınlanan geniş kapsamlı bir çalışmada, diyabetin başlangıç yaşı ile demans gelişimi arasındaki ilişki incelendi. Kohort, 1985-88 yıllarında Londra merkezli devlet dairelerinde yaşları 35 ila 55 arasında değişen 10.308 çalışan (%33 kadın, %88 beyaz) arasında kuruldu. Açlık glikozu ve Finlandiya Diyabet Risk Skoru dahil diyabete maruz kalma ile ilgili veriler 55, 60, 65 ve 70 yaşlarında elde edilmiştir. (Fin Diyabet Risk Skoru yaş, ailede diyabet öyküsü, kişisel yüksek kan şekeri öyküsü, meyve ve sebze tüketimi, tansiyon ilaçları, fiziksel aktivite, vücut kitle indeksi ve ölçülen bel çevresi.)
Herhangi bir nedene bağlı oluşan demans birincil sonuç ölçütüydü. Diyabetin yanı sıra yaş, cinsiyet, ırk, sigara, alkol tüketimi, fiziksel aktivite, meyve ve sebze tüketimi, yüksek tansiyon, vücut kitle indeksi, koroner kalp hastalığı, kalp yetmezliği, felç, ilaçlar ve Alzheimer risk faktörü geni dikkate alındı.
Diyabetin Demans Üzerindeki Uzun Vadeli Etkileri
1985'ten 2019'a kadar 1.710 diyabet vakası ve 639 demans vakası kaydedildi. Her yıl muayene edilen her 1000 kişi için, 70 yaşında diyabeti olmayanlarda demans oranları 8,9 idi. Diyabetlilerde karşılaştırılabilir demans oranları, beş yıl öncesine kadar başlayanlar için 10,0, altı ila 10 yıl önce başlayanlar için 13.0, ve 10 yıldan daha önce 18.3. Bu çarpıcı sonuçlar diyabeti ne kadar erken geliştirirseniz, demans geliştirme riskinizin de o kadar büyük olduğunu açıkça göstermektedir.
Diyabet Demansa Nasıl Yol Açabilir?
Yıllarca tip 2 diyabetin demansa yol açmasının birçok nedeni olduğu kanıtlandı. Bunun bir nedeni,kalp sağlığı ve beyin sağlığı arasında bağlantı olduğu için diyabetin kalp üzerindeki etkilerinin olmasıdır. Kalp hastalığı ve yüksek tansiyon, demansa yol açabilen felçlerle ilişkilidir. Bununla birlikte, bazı araştırmalar diyabetin inmeler kontrol altına alındığında bile demans riskinde artışa yol açtığını göstermektedir.
Diğer bir faktör, diyabette yaygın olarak görülen hipoglisemi atakları ile ilgilidir. Kan şekerlerinin sıkı kontrolünün uzun vadeli kalp hastalığı ve felç risklerini azalttığı kanıtlanmış olsa da, hipoglisemi hafıza kaybı ve demansa sebep olabilir. Burada nedeni muhtemelen düşük kan şekerlerinin beynin hafıza merkezine zarar verdiğinin bilinmesidir.
Daha ilgi çekici hipotezlerden biri ise,diyabetin doğrudan Alzheimer hastalığına neden olduğudur. Gerçekten de Alzheimer hastalığı, diyabet ve Alzheimer arasında paylaşılan moleküler ve hücresel özellikler nedeniyle "Tip 3 Diyabet" olarak adlandırılmıştır. Örneğin, insülin, amiloid plaklarının oluşumunda kritik bir rol oynar ve insülin ayrıca, nörofibriler yumaklara yol açan tau fosforilasyonunda da rol oynar. Yani vücuttaki insülin direnci tip 2 diyabete yol açarken beyindeki insülin direnci Alzheimer hastalığının plak ve düğümlenmesine neden olabilir.
Diyabet ve Demans Riskini Azaltın
İyi haber şu ki, tip 2 diyabet riskinizi ve bunama riskinizi yaşam değişiklikleri ile azaltabilirsiniz. Aşağıdaki yaşam tarzı değişikliklerini hayatınıza adapte etmeye çaışabilirsiniz. Bu yaşam değişikliklerinin diyabet veya prediyabet olsanız bile faydalı olduğunu unutmayın.
Son olarak, sosyal aktiviteler, pozitif yaşam, yeni şeyler öğrenmek ve müzik beyninizin en iyi şekilde çalışmasına ve demans riskinizi azaltmanıza yardımcı olabilir.
Kaynaklar
